Cztowiek, Który śpi

Czlowiek, który spi jest powiescia jednowatkowa. Perec, ,,nawiazujac do pewnego szczególnego okresu w zyciu", opowiada historie - swoja wlasna historie - czlowieka, który przerywa studia, wycofuje sie z zycia, wybija na margines, dobrowolnie zajmuje pozycje outsidera. Zrywa istniejace wiezi, uniewaznia dotychczasowe parametry czasu i przestrzeni, wlasna egzystencje sprowadza do niezbednego minimum, do kilku powtarzalnych gestów zapewniajacych przetrwanie. Popada w coraz wieksze zobojetnienie, doznaje uczucia calkowitego wyobcowania. Stopniowo pozbawia swoje istnienie jakiejkolwiek wagi. Zycie wypelniaja mu zajecia bez znaczenia. Grywa samotnie w karty, stawia pasjanse, czyta ,,le Monde" linijka po linijce, godzinami wedruje po miescie, wchodzi do przypadkowych kin, ,,odwiedza muzea, bary, dworce, biblioteki publiczne". Zyje w stanie zawieszenia. Wykonuje automatyczne czynnosci: myje sie, goli, ubiera, spi, je, pierze skarpetki. Powoli zatraca poczucie rzeczywistosci. Daje unosic sie zyciu, dryfuje po jego powierzchni, wyzbyty poczucia hierarchii, oduczony jakichkolwiek upodoban. Wyzerowany. Egzystuje jak czlowiek skazany na zycie. Uczy sie samotnosci, biernosci, milczenia. Ulega iluzji, ze mozna wymknac sie swiatu, ,,nie dajac mu zadnego punktu zaczepienia". Wreszcie, schwytany w pulapke zwodniczego poczucia mocy, obezwladniony narastajaca rozpacza, powoli wydobywa sie z odretwienia, próbuje narzucic swej ,,chwiejnej egzystencji jarzmo nieugietej dyscypliny". Reguluje sobie zycie jak zegarek, ustanawia codzienne rytualy, opracowuje rozklad zajec, wytycza trasy wedrówek, nie zdaje sie na przypadek. Juz wie, ze ,,obojetnosc jest bezuzyteczna", ze nikt nie moze ujsc dyktatowi czasu ani historii. [...] Anna Wasilewska